Duurzaamleven.net blog

Vorige week had ik het met iemand over de woningbouw in Amerika. De strekking van zijn verhaal was dat men daar zegt dat het onzin is om huizen te bouwen die lang mee moeten kunnen gaan. Het idee is dat over een generatie of twee de woonwensen zo zullen zijn veranderd, dat er toch niemand meer in wil wonen, tenzij er grondig wordt verbouwd.

Mijn eerste impuls was om daar verontwaardig tegen in te gaan. Het is immers verspilling om 'wegwerphuizen' te bouwen? Of toch niet?

Mensen leven al sinds de prehistorie in wegwerphuizen. Eenvoudige schuilplaatsen-voor-één-nacht van een paar takken. Leemhutten in Afrika. Noem maar op. Niks mis mee, mits de huizen dan ook maar als tijdelijk onderkomen worden gebouwd, en mits er niet te veel mensen zijn.

In Amerika gaat dat niet helemaal goed. De huizen zitten vol met kunststoffen, beton en gif, en zijn dus niet eenvoudig te slopen. Bovendien leven er vaak heel veel mensen op een kluitje. Zoveel, dat er een enorme aanslag wordt gepleegd op grondstoffen.

Gevolg: huizen moeten veel langer mee gaan dan waar ze voor bedoeld zijn. Lager op de maatschappelijke ladder wonen mensen in uitgeleefde huizen.

Maar op zich kan het prima om huizen te bouwen voor één of twee generaties. Als de materialen voor dat huis maar herbruikbaar (bijvoorbeeld eiken balken) of composteerbaar en in die periode hernieuwbaar zijn (stro, zachthout, enz.). En laten we eerlijk zijn, grote delen van onze woningen worden om de 10 jaar sowieso vervangen (denk aan badkamers, keukens, meubels, stoffering).

Dit artikel wil precies de andere kant op: “Bouwers in Nederland gaan ervan uit dat een woning 50 jaar mee moet. In praktijk blijven huizen echter honderden jaren staan.”.

Is die stelling over de levensduur van woningen terecht? Voor iemand die in de grachtengordels van Amsterdam woont, lijkt dat misschien zo, maar voor iemand die in een na-oorlogse woonwijk woont lijkt het klinkklare onzin.

De essentie is volgens mij dat je woningen ontwerpt voor hun beoogde levensduur. Twee-generaties-woningen moeten makkelijk en verantwoord te slopen zijn. Woningen-voor-de-eeuwigheid moeten in de loop van de eeuwen zijn aan te passen aan wensen van nieuwe generaties.

Een goed boek op dit vlak is How Buildings Learn van Steward Brand (zie hier voor aantekeningen). Echt een aanrader.

Het thema van het Nationaal Vrijheidsonderzoek van dit jaar was "Vrijheid en solidariteit". Het onderliggende motto is "Vrijheid maak je met elkaar" en het idee is dat solidariteit een voorwaarde is voor vrijheid.

Solidariteit staat voor elkaar helpen, samen de schouders er onder, gelijke kansen, respect, en beschermen van zwakkeren. We ervaren een toename van egoïsme en individualisme ('ieder-voor-zich-cultuur'), wat door het onderzoek wordt gezien als de tegenpool van solidariteit. Als de belangrijkste gevolgen van afnemende solidariteit noemt men een toename van individualisme (is dat niet het omdraaien van oorzaak en gevolg?), een grotere kloof tussen arm en rijk en verharding en verruwing in de maatschappij.

We willen echter niet dat de overheid ons deze solidariteit opdringt. Dat zal wel de betutteling zijn waar we zo wars van zijn. Ook vinden we dat mensen voor zich zelf moeten zorgen en niet bij de overheid moeten aankloppen. Wel is er een verband tussen de zorgen om afnemende solidariteit en de bereidheid om aan solidariteit bij te dragen en om bemoeienis van de overheid te accepteren.

Dit lijkt dus een consistent geheel: een groot deel van de bevolking is vooral met zichzelf bezig, terwijl kleiner (21%) maar groeiend deel van de bevolking zich daar zorgen over maakt.

Wat ik mij afvraag is hoe dit beeld zich in de geschiedenis heeft ontwikkeld. Een belangrijk deel van de ondervraagden heeft de zestiger/zeventiger (Flower Power) en tachtiger (Solidarność) meegemaakt en is daardoor gevormd. Jaren waarin internationale kwesties aan de kaak werden gesteld en grootse ideologieën werden uitgediscussieerd. Ten opzichte van die tijd zal de solidariteit inderdaad zijn afgenomen.

Gaan we verder terug dan betrof solidariteit vooral het eigen dorp, de eigen straat, en de eigen familie. Dat was behapbaar. Maar niemand maakte zich zorgen over honden en katten die werden mishandeld in China.

Persoonlijk zie ik door het bos de bomen niet meer. Door de Global Village zijn we op de hoogte van veel meer misstanden dan vroeger. Vroeger werden er ook volken onderdrukt, maar wist je er niets van. Nu weet je er wel van, en drukt het op je geweten, maar inmiddels hebben we gemerkt dat we er desondanks weinig aan kunnen doen. Soms, als heel veel mensen samen komen, kun je wat bereiken, zoals met de bom en apartheid. Maar meestal voel ik me als individu maar machteloos.

En ik denk dat meer mensen dat hebben, en dus terugvallen op individualisme. Ik heb genoeg uitdagingen in mijn eigen directe omgeving, en voel ook veel meer voor de 'solidariteit op kleine schaal'. En ik geloof niet dat het onderzoek daar over gaat. Ik denk dat het minstens zo belangrijk is om er voor mijn gezin te zijn, als om te demonstreren voor Tibet. Het afgelopen jaar heb ik veel meegemaakt met mijn ouderlijk gezin. En we hebben goede contacten met de buren. Dat is allemaal niet groots, maar is het daarom minder belangrijk?

Duurzaamheid is lokaal. Solidariteit ook? En hoe verhoudt 'lokale solidariteit' zich dan tot individualisme?

(Via DutchCowboys)

In deze nieuwe video presenteert Al Gore het vervolg op zijn ongemakkelijke waarheid. Natuurlijk weer vergezeld van allerlei mooie plaatjes en statistieken.

Een paar citaten:

• To be positive, we need to become active.
• Leuk spotje na 10.25 minuten.
• Our current strategy is to get carbon out of the ground and into the atmosphere as quickly as possible.
• We have a culture of distraction. / What is missing is a sense of urgency. / We have to create a sense of generational mission.

Zijn oplossing: Put a price on carbon, in the form of a revenue-neutral carbon-tax, to replace taxation of employment, which was invented by Bismarck, and there have been some changes since the 19th century.

Die belastingwijziging klopt ook wel: in de 19e eeuw kwam toegevoegde waarde door arbeid, inmiddels komt het vooral door het verstoken van fossiele brandstoffen. Dus zou de nadruk van wegenbelasting, inkomensbelasting en BTW moeten verschuiven naar brandstofaccijns. Misschien moet minister Bos eens met een plan komen om in 10 jaar die overgang te maken.

(Via iObserve)

Vanmorgen zapte ik langs een praatprogramma met Diewertje Blok. Geen idee wat de titel van het programma was, maar het item dat ik zag ging over Dutchversity (de website is nog niet in de lucht).

De bedenkster (duidelijk nerveus) was er met haar vader en ratelde een paar uit haar hoofd geleerde zinnen af. Maar het idee is prima. Het gaat om een evenement in de Heineken Music Hall op 29 mei (als ik het goed heb onthouden), en het is er om begonnen om de culturele verschillen in Nederland eens positief te belichten.

Ze hebben Jörgen Raymann er bij gehaald en die is "met twee business consultants met het idee aan de haal gegaan". Er is inmiddels een heuze reclamespot met medewerking van een hele rits BN-ers, maar de vulling van het evenement blijft nog even verhuld, geloof ik.

Er is dus nog niet al te veel bekend, maar zo'n goed initiatief verdient het om meteen genoemd te worden.

Dilbert is één van mijn favoriete strips. Het is (droevig genoeg) een feest van herkenning. Deze is ook voor dit blog nog wel relevant:

Het klinkt belachelijk, maar het is natuurlijk precies hetzelfde als maïs gebruiken voor biobrandstof, en dan verbaasd staan te kijken dat de voedselprijzen omhoog gaan.

Even terugkomend op deze discussie is dit artikel wel aardig.

De eindconclusie is dat afwassen met de hand net milieuvriendelijker kan zijn dan de afwasmachine als je heel erg je best doet.

Dit veronderstelt wel dat je een goede, moderne afwasmachine hebt, en die hebben we.

Zag ik deze week eerder al een mogelijkheid om werk en duurzaamheid te combineren, hier is er eentje die veel dichter bij huis ligt:

Het begon met iemand die zag dat sommige mensen hun computers kwijt wilden en dat anderen zich geen computers konden veroorloven. 1+1=3

Inmiddels doet FreeGeek veel meer. Ze gebruiken computers die herbruikbaar zijn en recyclen die computers waarvoor dat niet geldt. Bovendien leiden ze mensen op. En mensen die zes computers assembleren, mogen de zesde houden. Tenslotte bieden ze een gemeenschap voor allerlei mensen. Een soort voedselbank voor computers.

Dit mes snijdt werkelijk aan alle kanten. Is er al zo'n initiatief in Nederland? Zo nee, hoe start je dan zoiets? Misschien via PledgeBank?

Naschrift: Stomtoevallig krijg ik net spam van PC4everyone. Niet echt wat ik in gedachte heb, maar toch.

Dit lijkt me nu goed nieuws (vooral voor de biggen).

De kans op berengeur blijkt 1,2% te zijn in plaats van de 10-25% die steeds werd aangenomen. Bovendien blijken de meeste mensen nauwelijks last te hebben van de beregeur. Dit betekent volgens een meneer op RTL nieuws dat iemand die drie keer per week varkensvlees eet, eens per zes jaar te maken zou krijgen met de berengeur.

Conclusie van het rapport:

De berengeurproblematiek is primair een probleem van marktacceptatie. Om elke negatieve consumentenreactie te vermijden wil de (internationale) handel geen berenvlees.

En verder:

Bij de vraag hoe je daar (varkensvlees zonder berengeur, Red.) garanties voor zou kunnen geven, wreekt zich het probleem dat er geen brede door de markt aanvaarde definitie van berengeur bestaat. Eigenlijk weten we niet goed wat het is.

Dus de consument (ik dus) heeft geen idee wat berengeur is, heeft er eigenlijk ook zelden last van, maar laat wel miljoenen biggen onverdoofd castreren. Dat mag bij mijn vorige post.

Met enige regelmaat doe ik onderstaand gedachtenexperiment:

Denk je in: het is het jaar 2048, je zit in je knusse huisje van je oude dag te genieten, in een wereld die (hopen we) nog mooier is dan nu.

Op een dag komen je kleinkinderen op bezoek. Het gaat over 'vroeger' (nu dus). Waar verbazen zij zich het meest over?

Met dit experiment probeer ik te bedenken wat er echt aan onze maatschappij moet veranderen. Niet verzanden in de waan van de dag, maar proberen te zien wat latere generaties zullen zien. Wij kijken nu raar aan tegen kinderarbeid, slavernij, kolonialisme, apartheid, enz. Wat zijn de misstappen van nu voor de toekomst?

Mijn belangrijkste kandidaten zijn:

• We spuiten gif op ons voedsel.
• We hebben een mestoverschot (misschien niet meer in de vorm van mestmeren, maar toch nog wel in de vorm van bodemverzadiging) en gebruiken kunstmest.
• We voeren makeup-proeven uit op levende dieren.
• De ene helft van de wereldbevolking is ondervoed door de weinig eten, de andere helft door overconsumptie.
• We verbranden olie in auto's, terwijl we weten dat het een eindige voorraad is en er veel belangrijkere toepassingen zijn.
• We eten smakeloos vlees van beesten die hun hele leven in een veel te klein hok hebben gezeten.

Wat zijn jouw belangrijkste kandidaten?

Leven in het nu, of aandachtig leven, heeft al vaker aandacht gehad op dit blog. Het onderstaand citaat geeft mooi weer wat ik daar mee bedoel:

Living in the moment is a desirable and often confusing concept and does not mean that we simply forget the past or ignore the future. What it means is that we let go of the attachments and a loathing of past experiences and stop projecting those attachments and loathing into the future. It allows us every moment and every time to look at things with a fresh viewpoint and a renewed attitude instead of thinking that everything has gone wrong and nothing will ever be right again. (bron)

Het verleden frustreert, de toekomst baart zorgen. Een negatieve spiraal lonkt.

Je moet carière maken, werken aan je toekomst, verzekerd zijn voor vanalles-en-nogwat. Waar is het Nu in dit alles? Waar genieten we? In de toekomst, nadat we eerst [vul zelf maar in]?

Er is zoveel te doen, dat ik veel maar half doe. Ik luister half naar de kinderen, terwijl ik half over mijn werk nadenk. Ik proef mijn eten maar half terwijl ik met een half oog televisie kijk. Ik proef mijn koffie amper, terwijl ik snel mijn email wegwerk.

Ik wil dat anders, maar dat valt niet mee. Vanalles staat mijn geluk in de weg: dagelijkse beslommeringen, onvervulde dromen, domme instanties. Ik moet nog veel leren...